Menu
wilk

Historia pewnej miłości – jak pies udomowił człowieka?

Autor tekstu: Ania Mielczarek

Każdy z Was z pewnością choć raz natknął się na historię udomowienia psa, która brzmiała mniej więcej tak: kilku myśliwych napotkało w lasach szczenięta wilków i przygarnęło je, po to by z biegiem czasu wykorzystać ich umiejętności łowieckie do własnych celów. Tymczasem, jak zaznaczają badacze, historia ta budzi coraz więcej wątpliwości… Zaprasza, Ania Mielczarek.

Wilk, szakal, dingo – który to psi przodek?

Nie budzi wątpliwości fakt, że pies jest pierwszym zwierzęciem, które człowiek przyjął pod swój dach. Naukowcy zajmujący się badaniem pochodzenia psa oszacowali, że pojawił się on jako gatunek około 135 tysięcy lat temu. Jednak jego rodowód w dalszym ciągu okrywa tajemnica. Nigdy nie ustalono bowiem czy bezpośrednim przodkiem psa domowego jest wilk, szakal, dingo, a może mieszanka tych gatunków. Jedno jest natomiast pewne – pies jest najlepszym przyjacielem człowieka od tysięcy lat, czego dowodzą odnajdowane przez archeologów celowe pochówki psów.

Szczątki psa pochodzące sprzed około 14 tys. lat odkryto w 1979 r. w Oberkasel w Niemczech, nieco młodsze, sprzed około 12 tys. lat wykopano w Izraelu i w Iraku. Stosunkowo niedawno odkryto również stanowiska archeologiczne w rosyjskich górach Ałtaj, które są określane na 33 tysiące lat. Wiadomo więc, że proces udomowiania psa trwał niezwykle długo.

Najbardziej popularna i rozpowszechniona jest teza o wilczym pradziadku psa. Niejasne są także okoliczności, w jakich doszło do oswojenia pierwszego dzikiego zwierzęcia przez człowieka. Czy to człowiek wyciągnął zwierzę z dziczy, by wykorzystać do własnych celów? Czy może wilk sam nim podążył, wabiony resztkami jedzenia pozostawianymi przez człowieka?

Wytrzebić wilka – Anglii się to udało…

Zdaniem badaczy, wilk został udomowiony w czasach, gdy człowiek niezbyt przychylnym okiem patrzył na mięsożerną konkurencję. Pojawiając się w Europie około 43 tysiące lat temu, człowiek był niezwykle sprawnym myśliwym. Mógł z powodzeniem zmieść z powierzchni ziemi każdego mięsożercę, w tym tygrysa szablastozębnego i olbrzymie hieny. Co prawda nie istnieją niepodważalne dowody na to, że te wielkie drapieżniki wyginęły z powodu silnej konkurencji jaką stanowił dla nich człowiek. Mimo to hipoteza, że człowiek wykorzystywał wilki do polowań, nie ma więc zbyt silnych podstaw. Każdy, kto choć raz oglądał na Discovery i widział wilka podczas jedzenia wie, że to nie jest zwierzę, które chętnie dzieliłoby się mięsem. Dodatkowo istnieje wiele historycznych dowodów zwalczania wilków przez człowieka.  W ciągu ostatnich kilku wieków prawie każda kultura wypowiedziała im wojnę. Jednym z najstarszych dokumentów jest notatka z VI w.p.n.e. zapisana przez Solona z Aten, obiecująca nagrodę za  każdego upolowanego wilka. Zarządzeniem króla Henryka VII w XVI wieku zabito ostatniego angielskiego wilka. Jeszcze dalej posunęli się Szkoci, którzy aby skuteczniej walczyć z wilkami, spalili część lasów. Zadziwiający może również wydać się fakt, że w 1930 r.  w 48 stanach w USA nie było ani jednego wilka.

Czy to wilk podał łapę człowiekowi?

Znając powyższe fakty bardziej przekonywująca wersja spotkania psa i człowieka zdaje się wyglądać  tak, że to wilki przyszły do człowieka, wabione resztkami jedzenia wyrzucanymi na obrzeża ludzkich siedzib. Zachęcane łatwym pożywieniem, zbliżały się do nich coraz bardziej. W sposób behawioralny nauczyły się, że zbytnia śmiałość i agresja, wywołuje podobną reakcję u człowieka. Agresja = śmierć. Podobnie jak brak jedzenia. Szybko nauczyły się więc, że aby osiągnąć swój cel, muszą być odważne, ale łagodne. W toku ewolucji wilki podchodziły do człowieka coraz bliżej, nauczyły się mu ufać i rozumieć jego zachowania. I trzeba przyznać, że ich zdolność rozumienia gestów człowieka jest niezwykła, nawet szympansy i bonobo nie rozumieją nas tak dobrze jak psy. Badania wykazały, że wystarczy ruch gałek ocznych człowieka, żeby pies ocenił jego intencje!

Wielka praca jaką wilk włożył w przystosowanie się do człowieka, zaowocowała – człowiek postanowił poznać wilka bliżej. Możliwe, że wilki dały im przewagę podczas polowania. Ich pierwotne instynkty stanowiły skuteczny system ostrzegania przed wrogiem i drapieżnikami. A w ciężkich czasach (choć wielu wyda się to brutalne) mogły być traktowane także jako żywność. Jak podkreślają badacze, z tej perspektywy historia o udomowieniu wilka przez człowieka nie wydaje się zbyt przekonywująca. Historia świadczy o tym, że to raczej wilk wybrał człowieka, a człowiek zauważył w tej sytuacji własne korzyści.

W różnych kulturach istnieje niezliczona ilość podań i legend dotyczących tego niezwykłego związku, jaki połączył psa i człowieka. Jedna z nich poruszyła mnie do głębi. Opowiada o tym, jak Bóg dokonując dzieła stworzenia, postawił wielką przepaść dzielącą świat ludzi od świata zwierząt. „Po jednej stronie ziejącej otchłani znaleźli się ludzie, po drugiej zaś zwierzęta. Żadne zwierzę nie próbowało dostać się na drugi brzeg, jedynie pies rozpędził się, podbiegł do skraju przepaści i skoczył. Niestety nie był to skok udany, pies zawisł nad urwiskiem i z wielkim wysiłkiem trzymał się wystających skał. Człowiek widząc, co się stało, podbiegł do psa, chwycił go mocno za kark i wydobył z opresji” *. Jak głosi legenda, od tego momentu oba gatunki żyją we wzajemnej przyjaźni.

Ta historia chwyta za serca i wyciska z nich nawet najgłębiej pochowane skrawki dobroci. Pokazuje jak powinniśmy budować nasze relacje ze zwierzętami. Jesteśmy sobie wzajemnie potrzebni. My dajemy im jedzenie, schronienie i część naszej miłości, niewielką ilość czasu. Psy dają nam całą swoją miłość, uwagę i wdzięczność. Nie jesteśmy w stanie nauczyć psa ,jak stać się lepszym psem, za to one każdego dnia uczą nas jak stawać się lepszymi ludźmi.

Pozostawiam  do przemyślenia każdemu, kto w sobotni lub niedzielny poranek będzie wybierał między wyjściem do schroniska, a powrotem do ciepłego łóżeczka 🙂
*Pawlik-Popielarska B., Terapia z udziałem psa, Wydawnictwo Medyczne VIA MEDICA, Gdańsk 2005, s. 10.

Share this Post!

About the Author : Marzena Michalec


0 Comment

Leave a Comment

Related post

  TOP